MysterieuzePortrettenHeader

Mysterieuze portretten

  • Object

Rond vele portretten in het Merghelynck Museum hangt een waas van mysterie.  Vaak  weten we niet wie de geportretteerde is. En zelfs in de zeldzame gevallen dat we  wel over die info beschikken, is er soms iets vreemds aan de gang.
 
Zo hangen  de statige portretten uit 1712 van het Ieperse echtpaar  Jean-Baptiste Wullems (de Bisterveld) (1678-1727)  en  Rosa Isabella Barbara van den Broucke (1678-1761)  in de grote salon. Jean-Baptiste Wullems  is de zoon van de gelijknamige raadspensionaris van Ieper en schepen van Ieper in 1704  en 1727.

Arthur Merghelynck schrijft die  portretten toe aan een zeker ‘Millet’ uit Rijsel, maar dat is hoogst onzeker: in die periode is er namelijk geen enkele portrettist met die naam actief in de Noord-Franse stad.

Op de portretten staan ook de wapenschilden van de echtelieden afgebeeld,  maar  daar is iets vreemds mee aan de hand. Dat  zorgde voor verwarring bij een bezoek in juni 2025 van  de vereniging Familiekunde Westkust.  Ging het hier wel om man en vrouw? Waarom staan er twee ovale wapens bij mevrouw in plaats van het gebruikelijke ‘gedeelde’ wapen?  Een van de bezoekers is  genealoog Pieter Donche, die erg vertrouwd is met het werk van Arthur Merghelynck. Enkele dagen later klopt  hij  aan  met  een verklaring.

Wat blijkt: de  portretschilder  heeft weinig kennis van heraldiek en vergaloppeerde in wat hij waar moest schilderen en hoe exact. Op het portret van meneer Wullems  staat weliswaar een schildvormig (mannelijk) wapen, maar het wapen daarin afgebeeld is dat van zijn echtgenote Rosa I.B. van den Broucke!  Het familiewapen  van  den  Broucke  wordt in heraldisch  jargon  namelijk als volgt beschreven: in zilver met een schildhoofd van lazuur van boven ingehoekt van goud van 2 stukken en 2 halve stukken. Maar eigenlijk had hier dus het familiewapen van  Wullems  moeten staan: in lazuur een dwarsbalk van goud vergezeld van drie rozen van hetzelfde.

Ook op het portret van de  vrouw  heeft de schilder fouten  gemaakt: daar staan  twee ovale  wapens met v.l.n.r. (voor de toeschouwer) het wapen Wullems en het wapen van den Broucke. Eigenlijk zou er slechts één enkel ovaal wapen moeten  staan,  maar dan wel  een gedeeld   met in de linkerhelft (voor de toeschouwer) Wullems en  in de  rechterhelft  van den Broucke.

Maar daarmee is het verhaal nog niet ten einde: Arthur Merghelynck vermeldt in zijn Receuil de genealogies inédites de Flandre uit 1877 dat  Rosa I.B. van den Broucke als weduwe van J.B. Wullems met retroactiviteit bekwam dat haar overleden echtgenoot geadeld werd (patentbrieven 3 september 1761). Met andere woorden: Jean-Baptiste Wullems werd pas meer dan dertig jaar na zijn dood in de adelstand opgenomen! De adelbrief die dat bevestigt,  werd nog vrij recent, op 1 oktober  2022 geveild bij van de Wiele in Brugge.


De  portretten  van Jean-Baptiste Wullems en Rosa van den Broucke  behoren  tot de oudste  van de collectie. Ze hangen al in de vestibule in 1894,  toen Arthur Merghelynck zijn  museum opende. Dat hoeft niet te  verwonderen,  want het  zijn  familiestukken. De  geportretteerden  zijn  immers  de grootouders van Isabelle M.J. Wullems de Bisterveld. Die dame  was  de schoonmoeder van Clément Merghelynck, het vijfde kind van François Merghelynck. François is de bouwheer van het Hôtel Merghelynck. Clément het eerste kind dat in het Hôtel Merghelynck geboren is. Met andere woorden: het echtpaar Wullems-van den Broucke waren voorouders van Arthur Merghelynck.